तो प्रचंड मूल्यांकनाचा आकडा कदाचित एखाद्या मोठ्या विजयासारखा वाटेल, परंतु तो बऱ्याचदा एका अधिक गुंतागुंतीच्या कथेचा मुखपृष्ठ असतो. स्टार्टअप टर्म शीटचे खरे बदल किंवा बदल तपशील आढळतात. मूल्यांकनाच्या पलीकडे, जिथे नियंत्रण, एक्झिट पेमेंट आणि फाउंडर इक्विटीवरील कलमे खरोखर तुमचे भविष्य परिभाषित करतात. हे मार्गदर्शक तुम्हाला कायदेशीर शब्दजाल समजून घेण्यास मदत करेल आणि खरोखर काय महत्त्वाचे आहे हे पाहण्यास मदत करेल.
तुमच्या टर्म शीटमध्ये लपलेली खरी कहाणी
गुंतवणूकदारासोबतच्या तुमच्या भागीदारीसाठी टर्म शीटचा आर्किटेक्चरल ब्लूप्रिंट म्हणून विचार करा. मूल्यांकन सर्व मथळे व्यापत असले तरी, ते खरोखर फक्त रस्त्याचा पत्ता आहे. महत्त्वाचे तपशील - लिक्विडेशन प्राधान्ये, संरक्षणात्मक तरतुदी आणि बोर्ड नियंत्रण - हे पाया, रचना आणि शेवटी, कंपनीच्या भविष्याच्या चाव्या कोणाकडे आहेत हे परिभाषित करतात. फक्त मोठ्या संख्येवर लक्ष केंद्रित करणे म्हणजे घराच्या स्ट्रक्चरल अखंडतेची तपासणी न करता त्याच्या किंमतीचे कौतुक करण्यासारखे आहे.
हे आता पूर्वीपेक्षा जास्त खरे आहे, विशेषतः व्हेंचर कॅपिटल इकोसिस्टम परिपक्व होत असताना. उदाहरणार्थ, नेदरलँड्समध्ये, स्टार्टअप टर्म शीट्स खूपच गुंतागुंतीच्या झाल्या आहेत. डच व्हेंचर डीलमध्ये लिक्विडेशन प्राधान्यांवरील तपशीलवार कलमे समाविष्ट करणे आता मानक झाले आहे (बहुतेकदा 1x किंवा त्याहून अधिक), सौम्यताविरोधी अधिकार आणि विशिष्ट गुंतवणूकदार संरक्षण जे गुंतवणूकदारांना बाहेर पडताना त्यांचे भांडवल प्रथम परत मिळण्याची खात्री देतात.
वाटाघाटीसाठी पायाभूत सुविधा तयार करणे
या गुंतागुंतीच्या कलमांवर वाटाघाटी सुरू करण्यापूर्वी, तुमच्या कंपनीचे स्वतःचे घर व्यवस्थित असणे आवश्यक आहे. सुरुवातीला तुम्ही निवडलेल्या कायदेशीर चौकटीचा तुम्ही इक्विटीचे व्यवस्थापन कसे करता, कर कसे हाताळता आणि संभाव्य गुंतवणूकदारांना तुमचा स्टार्टअप किती आकर्षक दिसतो यावर कायमचा प्रभाव पडतो.
एखाद्या संस्थापकाची अनुकूल टर्म शीटसाठी वाटाघाटी करण्याची क्षमता थेट त्यांच्या तयारीशी जोडलेली असते. दीर्घकालीन यशासाठी तुमची कॉर्पोरेट रचना आणि गुंतवणूकदारांच्या संरक्षणातील परस्परसंवाद समजून घेणे हे गैर-वाटाघाटीयोग्य आहे.
उदाहरणार्थ, तुमच्या व्यवसाय संस्थेची निवड भविष्यातील सर्व निधी संकलनासाठी परिस्थिती निश्चित करते. टर्म शीट क्लॉजच्या गोंधळात तुम्ही हरवून जाण्यापूर्वी, पायाभूत व्यवसाय संरचनांचे ठोस आकलन असणे अत्यंत आवश्यक आहे. एस कॉर्प विरुद्ध एलएलसी सारख्या व्यवसाय संस्थेतील प्रमुख फरक समजून घेणे भविष्यात गुंतवणूक आणि इक्विटी कसे हाताळले जातात यावर लक्षणीय परिणाम करू शकते.
तुम्हाला हे समजण्यास मदत करण्यासाठी, आम्ही सर्वात महत्त्वाचे टर्मशीट कलमे आणि संस्थापकांवर त्यांचा वास्तविक जगावर होणारा परिणाम यांचे विश्लेषण केले आहे.
एका दृष्टीक्षेपात मूल्यांकनाच्या पलीकडे असलेले महत्त्वाचे टर्म शीट कलमे
| टर्म | ते काय नियंत्रित करते | संस्थापकांसाठी हे का महत्त्वाचे आहे |
|---|---|---|
| लिक्विडेशन प्राधान्य | विक्री किंवा लिक्विडेशनवर देयकांचा क्रम आणि रक्कम. | तुम्हाला पैसे मिळतात का आणि किती, विशेषतः सामान्य बाहेर पडताना, ते ठरवते. |
| संरक्षणात्मक तरतुदी | कंपनीच्या प्रमुख निर्णयांवर गुंतवणूकदारांचा व्हेटो अधिकार. | कंपनी विकणे किंवा अधिक पैसे उभारणे यासारख्या महत्त्वाच्या कृतींवर तुमची स्वायत्तता मर्यादित करू शकते. |
| बोर्ड रचना | संचालक मंडळावर कोण बसतो आणि मतदानाचा अधिकार धारण करतो. | कंपनीच्या धोरणात्मक दिशेवर अंतिम नियंत्रण कोणाचे आहे हे हुकूमशहा देतो. |
| वेस्टिंग वेळापत्रक | संस्थापक आणि कर्मचारी त्यांची इक्विटी किती कालावधीत मिळवतात. | कंपनीचे रक्षण करते कारण कंपनीतील महत्त्वाचे लोक दीर्घकाळासाठी वचनबद्ध आहेत. |
| अँटी-डिल्युशन | भविष्यातील निधी फेऱ्यांमध्ये गुंतवणूकदारांचे मालकी हक्काचे प्रमाण कमी होण्यापासून संरक्षण करते. | कंपनीचे मूल्यांकन कमी झाल्यास संस्थापकांच्या मालकीची टक्केवारी लक्षणीयरीत्या कमी करू शकते. |
या मार्गदर्शकाच्या शेवटी, तुम्हाला हेडलाइन मूल्यांकनाच्या पलीकडे पाहण्याचे आणि खरोखरच मजबूत पायावर एक शाश्वत कंपनी उभारणारा करार करण्याचे ज्ञान असेल. आम्ही हे समाविष्ट करू:
- लिक्विडेशन प्राधान्ये: कंपनी विकली जाते तेव्हा प्रथम कोणाला पैसे दिले जातात.
- संरक्षणात्मक तरतुदी: तुमच्या गुंतवणूकदारांना महत्त्वाच्या निर्णयांवर व्हेटो अधिकार आहेत.
- बोर्ड रचना: कंपनीच्या धोरणात्मक दिशेवर खरोखर कोण नियंत्रण ठेवते.
- वेस्टिंग आणि अँटी-डायल्युशन: संस्थापक आणि गुंतवणूकदार दोघांचेही संरक्षण करणारी यंत्रणा.
लिक्विडेशन प्राधान्ये तुमच्या एक्झिट पेआउटची व्याख्या कशी करतात
जेव्हा तुमची कंपनी विकली जाते, तेव्हा सर्व भागधारकांना एकाच वेळी किंवा एकाच प्रकारे पैसे मिळत नाहीत. ची संकल्पना लिक्विडेशन प्राधान्य पैसे देण्याचा क्रम ठरवतो, मूलतः जेव्हा बाहेर पडण्याची रक्कम वितरित केली जाते तेव्हा त्यांचे पैसे प्रथम कोणाला मिळतात.
कल्पना करा की तुमच्या कंपनीच्या विक्रीतून मिळणारे एकूण मूल्य म्हणजे एक ताजे बेक केलेले पाई आहे. संस्थापक किंवा कर्मचाऱ्यांना एक तुकडा चाखण्यापूर्वी, हे शक्तिशाली कलम तुमच्या गुंतवणूकदारांना त्यांचा संपूर्ण तुकडा प्रथम घेण्याचा अधिकार देते.
कोणत्याही टर्म शीटमधील हे अगदी महत्त्वाचे कलम आहे कारण ते तुमच्या आर्थिक परिणामांना थेट आकार देते. हे गुंतवणूकदारांसाठी नकारात्मक संरक्षण म्हणून डिझाइन केले आहे, जेणेकरून सामान्य भागधारकांना (तुम्ही आणि तुमच्या टीमसारखे) परतावा मिळण्यापूर्वी त्यांना किमान त्यांचे प्रारंभिक भांडवल परत मिळू शकेल. तुम्हाला दिसणारी सर्वात सामान्य रचना म्हणजे १x पसंती, म्हणजे गुंतवणूकदाराला त्यांनी मूळ गुंतवलेली किमान पूर्ण रक्कम मिळाली पाहिजे.
पण भूत तपशीलांमध्ये आहे. ही पसंती प्रत्यक्षात कशी कार्य करते हे नाटकीयरित्या बदलू शकते आणि येथेच संस्थापकांना खरोखर लक्ष देणे आवश्यक आहे. दोन मुख्य प्रकार म्हणजे "सहभागी नसलेले" आणि "सहभागी" पसंतीचे शेअर्स, आणि त्यांच्यातील फरक खूप मोठा आहे.
सहभागी नसलेले पसंतीचे शेअर्स
ही सर्वात सामान्य आणि संस्थापक-अनुकूल रचना आहे. सहभागी नसलेल्या पसंतीच्या स्टॉकसह, कंपनी विकली जाते तेव्हा गुंतवणूकदाराला पर्यायाचा सामना करावा लागतो. ते यापैकी एक करू शकतात:
- त्यांची पसंती घ्या: त्यांची सुरुवातीची गुंतवणूक परत मिळवा (उदा., 1x त्यांचे पैसे).
- सामान्य स्टॉकमध्ये रूपांतरित करा: त्यांच्या पसंतीचा त्याग करा आणि इतरांप्रमाणेच त्यांच्या मालकीच्या टक्केवारीनुसार उत्पन्नात वाटा घ्या.
तार्किकदृष्ट्या, ते त्यांना मोठा मोबदला देणारा पर्याय निवडतील. जर ते एक उत्तम बाहेर पडणे असेल जिथे त्यांचा मालकीचा हिस्सा त्यांच्या सुरुवातीच्या गुंतवणुकीपेक्षा जास्त असेल, तर ते रूपांतरित होतील. अधिक सामान्य बाहेर पडताना, ते त्यांच्या भांडवलाचे रक्षण करण्यासाठी त्यांच्या पसंतीवर टिकून राहतील.
सहभागींना प्राधान्य: "डबल डिप"
गुंतवणूकदारांसाठी पसंतीच्या स्टॉकमध्ये सहभागी होणे खूपच चांगले आहे. यामुळे त्यांना "डबल डिप" म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या दोन्ही जगांचा सर्वोत्तम फायदा घेता येतो.
प्रथम, त्यांना त्यांचे पूर्ण लिक्विडेशन प्राधान्य परत मिळते (उदाहरणार्थ, त्यांची सुरुवातीची गुंतवणूक). मग, त्यांचे पैसे वरून काढून टाकल्यानंतर, ते मिळवतात सहभागी व्हा त्यांच्या मालकीच्या टक्केवारीनुसार उर्वरित उत्पन्नाचे वितरण. त्यांना त्यांचे पैसे परत मिळतात आणि जे उरले आहे त्यात त्यांचा वाटा.
प्राधान्यकृत स्टॉकमध्ये सहभागी झाल्यामुळे संस्थापक आणि कर्मचाऱ्यांना मिळणारा मोबदला लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो, विशेषतः मध्यम बाहेर पडण्याच्या परिस्थितीत. हा वाटाघाटीचा एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे आणि कोणत्याही संस्थापकासाठी त्याचे तंत्र समजून घेणे आवश्यक आहे.
ते कृतीत पाहणे: एक पेआउट परिस्थिती
चला एक साधे उदाहरण पाहू. एक गुंतवणूकदार म्हणतो की € 2 दशलक्ष तुमच्या कंपनीत एका साठी 20% भागभांडवल. नंतर, तुम्ही कंपनी विकता € 10 दशलक्ष.
- सहभागी नसलेल्या पसंतीसह (१x): गुंतवणूकदाराकडे पर्याय आहे. ते त्यांचे € 2 दशलक्ष पसंती परत करा किंवा सामान्य स्टॉकमध्ये रूपांतरित करा आणि मिळवा 20% of € 10 दशलक्ष, जे आहे € 2 दशलक्ष. निकाल तोच आहे, सोडून € 8 दशलक्ष इतर प्रत्येकासाठी.
- सहभागी पसंतीसह (१x): इथेच ते मनोरंजक बनते. गुंतवणूकदार प्रथम त्यांचे € 2 दशलक्ष वरून पसंती, सोडून € 8 दशलक्ष. मग, त्यांना त्यांचे 20% उर्वरित रकमेचा वाटा € 8 दशलक्ष, जे दुसरे आहे € 1.6 दशलक्ष. त्यांची एकूण संख्या आता आहे € 3.6 दशलक्ष (.2 XNUMX मी + .1.6 XNUMX मी). हे फक्त सोडते € 6.4 दशलक्ष संस्थापक आणि संघासाठी.
तुम्ही बघू शकता की, "सहभागी होणे" या एका शब्दाने गुंतवणूकदाराच्या पेमेंटमध्ये बदल केला € 1.6 दशलक्ष आणि संस्थापकांनी जे काही घेतले त्यावर त्याचा समान आणि विरुद्ध परिणाम झाला. याचा गैरसमज भविष्यात गंभीर मतभेदांना कारणीभूत ठरू शकतो, म्हणूनच भविष्यातील समस्या टाळण्यासाठी पहिल्या दिवसापासूनच शेअरहोल्डरच्या हक्कांबद्दल पूर्ण स्पष्टता असणे अत्यंत महत्वाचे आहे. जर गोष्टी गुंतागुंतीच्या झाल्या, तर संभाव्यतेला कसे हाताळायचे हे समजून घेणे शहाणपणाचे आहे. नेदरलँड्समधील भागधारकांचा वाद.
हे फक्त एक सिद्धांत नाही; ते संपूर्ण युरोपमधील प्रमुख निधी फेऱ्यांमध्ये दिसून येते. नेदरलँड्समध्ये, केवळ मूल्यांकनापलीकडे असलेल्या टर्म शीट कलमांचा प्रभाव टॉप-फंडेड स्टार्टअप्सच्या यशावर स्पष्टपणे दिसून येतो. हॉटमार्ट, मोली आणि पिकनिक सारख्या कंपन्या अनेकदा अत्याधुनिक अटींसह निधी मिळवतात, ज्यामध्ये लिक्विडेशन प्राधान्ये समाविष्ट असतात. 1x ते 2x आणि सहभागाचे अधिकार.
कोणत्याही निधी वाटाघाटीमध्ये या पेआउट मेकॅनिक्सवर दृढ आकलन होणे हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. हे संभाषण चमकदार मथळ्याच्या मूल्यांकनाच्या पलीकडे आणि तुमच्या आणि तुमच्या टीमसाठी एक्झिटचा खरोखर काय अर्थ असेल या वास्तवात घेऊन जाते.
संरक्षणात्मक तरतुदींबाबत अंतिम निर्णय कोणाचा आहे?
एक्झिटच्या शुद्ध अर्थशास्त्राच्या पलीकडे, टर्म शीटमध्ये तुम्ही कंपनीच्या संपूर्ण आयुष्यासाठी संस्थापक आणि गुंतवणूकदारांमधील पॉवर डायनॅमिक्स परिभाषित करता. येथेच संरक्षणात्मक तरतुदी सोप्या भाषेत सांगायचे तर, ते तुमच्या कंपनीच्या सर्वात महत्त्वाच्या निर्णयांवर गुंतवणूकदारांना दिलेल्या व्हेटो अधिकारांचा संच आहे.
स्वतःला जहाजाचा कॅप्टन समजा - तुमचा दैनंदिन प्रवासावर पूर्ण नियंत्रण आहे, मार्ग निश्चित करण्यापासून ते क्रू व्यवस्थापित करण्यापर्यंत. तथापि, संरक्षणात्मक तरतुदी तुमच्या गुंतवणूकदारांना मोठ्या वळणांसाठी सुकाणू हातात देतात. ते स्वतः जहाज चालवू शकत नाहीत, परंतु त्यांच्या स्पष्ट संमतीशिवाय ते तुम्हाला मोठे डावपेच करण्यापासून रोखू शकतात.
गुंतवणूकदाराच्या दृष्टिकोनातून, हे हक्क एक नॉन-नेगोशिएबल विमा पॉलिसी आहेत. त्यांनी मोठ्या प्रमाणात भांडवल हस्तांतरित केले आहे आणि या तरतुदी म्हणजे कंपनीच्या मूल्याला किंवा संरचनेला धक्का पोहोचवू शकणाऱ्या निर्णयांपासून त्या गुंतवणुकीचे संरक्षण करण्याचा त्यांचा मार्ग आहे. तथापि, संस्थापकासाठी, ते प्रतिबंधात्मक वाटू शकतात, ज्यामुळे तुम्हाला चपळ राहण्यासाठी आणि वाढण्यासाठी आवश्यक असलेले स्वातंत्र्य मर्यादित होते.
संरक्षणात्मक तरतुदींद्वारे संरक्षित सामान्य निर्णय
जरी अचूक यादी वेगवेगळी असू शकते, तरी हे व्हेटो अधिकार सामान्यतः मोठ्या कॉर्पोरेट कृतींसाठी वापरले जातात ज्या थेट गुंतवणूकदाराच्या शेअर्सवर परिणाम करू शकतात. यापैकी कोणतेही पाऊल उचलण्यापूर्वी गुंतवणूकदारांना त्यांचे म्हणणे मांडायचे असेल.
संरक्षणात्मक तरतुदींचा एक मानक संच अनेकदा गुंतवणूकदारांना कंपनीला ब्लॉक करण्याचा अधिकार देतो:
- कंपनीची विक्री किंवा लिक्विडेशन: हे मोठे आहे. गुंतवणूकदारांच्या सहमतीशिवाय संस्थापक कमी किमतीत व्यवसाय विकू शकत नाहीत याची खात्री करते.
- पसंतीच्या स्टॉकच्या अधिकारांमध्ये बदल: यामुळे कंपनी गुंतवणूकदारांच्या शेअर्सच्या अटी अशा प्रकारे बदलण्यापासून रोखते की ज्यामुळे ते कमी अनुकूल होतील.
- गुंतवणूकदाराच्या शेअर्सपेक्षा जास्त असलेले नवीन शेअर्स जारी करणे: यामुळे गुंतवणूकदाराचे रांगेत असलेले स्थान सुरक्षित राहते, ज्यामुळे लिक्विडेशनची घटना घडल्यास ते त्यांची प्राथमिकता कायम ठेवतील याची खात्री होते.
- लाभांश देणे किंवा घोषित करणे: सुरुवातीच्या काळात, गुंतवणूकदारांना रोख रक्कम भागधारकांना न देता, वाढीसाठी पुन्हा गुंतवलेली पहायची असते.
- मोठ्या प्रमाणात कर्ज घेणे: कर्जाच्या ढिगाऱ्यात अडकल्याने धोका वाढतो, जो गुंतवणूकदारांना निश्चितच प्रथम मंजूर करावासा वाटेल.
- संचालक मंडळाचा आकार बदलणे: यामुळे मान्य झालेली प्रशासन रचना कायम राहते.
या तरतुदी समजून घेणे हे गुंतवणूकदारांशी तुमचे संबंध औपचारिक करण्याचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. यापैकी बरेच मुद्दे अखेरीस तुमच्या कंपनीच्या कामकाजाचे नियमन करणाऱ्या कायदेशीर कागदपत्रांमध्ये मांडले जातात. या अटी कायदेशीररित्या कशा रचल्या जातात हे पाहण्यासाठी, तुम्ही याबद्दल अधिक जाणून घेऊ शकता डच कंपन्यांसाठी शेअरहोल्डर्स करार काय आहे?.
वाटाघाटींमध्ये योग्य संतुलन शोधणे
वाटाघाटी दरम्यानचे उद्दिष्ट संरक्षणात्मक तरतुदी पूर्णपणे काढून टाकणे नाही - ते होणार नाही. त्याऐवजी, संस्थापकांना बेड्या न लावता गुंतवणूकदारांच्या हिताचे रक्षण करणारा वाजवी मध्यम मार्ग शोधण्यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे.
संरक्षणात्मक तरतुदींच्या वाटाघाटीचा गाभा म्हणजे धोरणात्मक, कंपनी-बदलणारे निर्णय दैनंदिन कामकाजाच्या निर्णयांपासून वेगळे करणे. संस्थापकांना व्यवसाय चालवण्यासाठी स्वायत्ततेची आवश्यकता असते; गुंतवणूकदारांना कंपनीच्या अस्तित्वावर परिणाम करणाऱ्या बाबींवर आवाज उठवण्याची आवश्यकता असते.
वाटाघाटी करण्याचा एक व्यावहारिक मार्ग म्हणजे या तरतुदींना मर्यादा घालून देणे. उदाहरणार्थ, गुंतवणूकदारांच्या मंजुरीची आवश्यकता नसून कोणत्याही नवीन कर्ज, तुम्ही अशा कलमावर सहमत होऊ शकता जो केवळ एका विशिष्ट आकड्यापेक्षा जास्त कर्जासाठी व्हेटो अधिकार सुरू करतो, जसे की €100,000. यामुळे तुम्हाला प्रत्येक वेळी परवानगी न घेता लहान ऑपरेशनल फायनान्सिंग व्यवस्थापित करण्याची लवचिकता मिळते.
वाटाघाटीसाठी आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे या प्रमुख कृतींना मान्यता देण्यासाठी आवश्यक असलेल्या मतदानाच्या मर्यादेचा. एकाच आघाडीच्या गुंतवणूकदाराला व्हेटो मिळतो का, की त्यासाठी सर्व पसंतीच्या भागधारकांचे बहुमत आवश्यक आहे? नंतरचे सामान्यतः संस्थापकांना अनुकूल असते, कारण ते एका पक्षाला एकतर्फीपणे महत्त्वपूर्ण निर्णय रोखण्यापासून प्रतिबंधित करते.
शेवटी, या तरतुदी गुंतवणूकदार-संस्थापक संबंधांचा आधारस्तंभ आहेत. चांगल्या प्रकारे वाटाघाटी केलेल्या संरक्षणात्मक तरतुदींचा संच दर्शवितो की दोन्ही बाजू दीर्घ पल्ल्यासाठी एकत्रित आहेत, विश्वासाचा पाया तयार करतात जो मूल्यांकन स्लाइडवरील आकड्यांच्या पलीकडे जातो.
बोर्डाच्या जागांसह इक्विटीचे सत्तेत रूपांतर करणे
तुमचा इक्विटी स्टेक कागदावर मालकी हक्क दर्शवू शकतो, परंतु तो तुमच्या कंपनीच्या भविष्यात तुम्हाला आपोआप काही म्हणता येणार नाही. खरा प्रभाव बोर्डरूममध्ये असतो, जिथे मोठ्या धोरणात्मक निर्णयांवर चर्चा होते आणि मते दिली जातात. म्हणूनच तुमच्या स्टार्टअप टर्म शीटमध्ये बोर्ड रचना कशी परिभाषित केली जाते हे समजून घेणे खूप महत्वाचे आहे - ते जहाजाचे खरोखर नेतृत्व कोण करत आहे हे ठरवते.
याचा असा विचार करा: तुमचे शेअर्स हा तुमचा मतदानाचा अधिकार आहे, परंतु संचालक मंडळ हे प्रत्यक्षात देश चालवणारे सरकार आहे. टर्म शीटमध्ये त्या टेबलवर कोणाला जागा मिळते हे नेमकेपणे स्पष्ट केले आहे, कॅप टेबलवरील टक्केवारीला खऱ्या, मूर्त शक्तीमध्ये बदलते.
निधीनंतरचे मंडळ तयार करणे
निधीचा एक टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर, नवीन मालकी प्रतिबिंबित करण्यासाठी बोर्डाची रचना जवळजवळ नेहमीच बदलते. सुरुवातीच्या टप्प्यातील कंपनीसाठी एक सामान्य सेटअप म्हणजे तीन किंवा पाच व्यक्तींचे बोर्ड. ही केवळ एक अनियंत्रित संख्या नाही; ही एक काळजीपूर्वक संतुलित रचना आहे जी प्रमुख भागधारकांना आवाज देण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे.
पाच जणांचा एक सामान्य बोर्ड अनेकदा अशा प्रकारे तुटतो:
- दोन संस्थापक जागा: सामान्य भागधारकांचे आणि कंपनीच्या मूळ दृष्टिकोनाचे प्रतिनिधित्व करणारे, संस्थापकांनी आयोजित केलेले.
- गुंतवणूकदारांच्या दोन जागा: नुकतेच भांडवल गुंतवणाऱ्या पसंतीच्या भागधारकांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या आघाडीच्या गुंतवणूकदारांसाठी नियुक्त केलेले.
- एक स्वतंत्र जागा: संस्थापक आणि गुंतवणूकदार दोघेही सहमत असलेल्या तटस्थ, तृतीय-पक्ष तज्ञाने भरलेले.
ही रचना सत्तेचे संतुलन निर्माण करण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे. कोणत्याही एका गटाला पूर्ण बहुमत नसते, जे सर्वांना सहकार्य करण्यास आणि प्रमुख मुद्द्यांवर योग्यरित्या चर्चा करण्यास भाग पाडते. तो स्वतंत्र बोर्ड सदस्य अनेकदा महत्त्वाचा टायब्रेकर आणि वस्तुनिष्ठ, अनुभवी मार्गदर्शनाचा स्रोत बनतो.
स्वतंत्र मंडळ सदस्याची शक्ती
ती स्वतंत्र जागा बहुतेकदा भरण्यासाठी सर्वात धोरणात्मक आणि महत्त्वाची असते. ही व्यक्ती संस्थापकांशी किंवा गुंतवणूकदारांशी थेट जोडलेली नसते, म्हणून ते निःपक्षपाती सल्ला देऊ शकतात आणि मतभेद उद्भवल्यास मध्यस्थी करण्यास मदत करू शकतात.
एक प्रभावी स्वतंत्र बोर्ड सदस्य उद्योगातील तज्ज्ञता, एक मजबूत नेटवर्क आणि एक समान दृष्टीकोन घेऊन येतो. त्यांची निवड केवळ स्विंग व्होट म्हणून नव्हे तर कंपनीला खऱ्या अर्थाने मूल्य जोडण्याच्या आणि मार्गदर्शन करण्याच्या क्षमतेनुसार केली पाहिजे.
येथे योग्य व्यक्ती निवडणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. एक संस्थापक म्हणून, तुम्हाला संबंधित ऑपरेशनल अनुभव असलेल्या व्यक्तीचा शोध घ्यावा लागेल जो मार्गदर्शक आणि धोरणात्मक मार्गदर्शक म्हणून काम करू शकेल. त्यांचे काम संपूर्ण कंपनीच्या सर्वोत्तम हितासाठी काम करणे आहे, जे संस्थापक आणि गुंतवणूकदारांचे हित अपरिहार्यपणे वेगळे होतात तेव्हा अमूल्य असते.
मतदान शक्तीची गतिशीलता समजून घेणे
आता, येथे एक महत्त्वाचा तपशील आहे: सर्व बोर्ड जागा समान तयार केल्या जात नाहीत. बहुतेक टर्म शीटमधील एक महत्त्वाचा कलम असे सांगते की प्रमुख निर्णय - विशेषतः संरक्षणात्मक तरतुदींनी व्यापलेले - पसंतीच्या स्टॉकचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या संचालकांची मान्यता आवश्यक असते. याचा अर्थ जरी संस्थापक तांत्रिकदृष्ट्या बोर्डाच्या बहुतेक जागांवर नियंत्रण ठेवत असले तरीही, गुंतवणूकदार संचालकांना गंभीर कृतींवर व्हेटोचा अधिकार असू शकतो.
बोर्ड नियंत्रण आणि संरक्षणात्मक तरतुदींमधील खरी शक्तीची गतिशीलता इथेच समोर येते. उदाहरणार्थ, नवीन निधी फेरीला मान्यता देण्यासाठी बोर्ड ३-२ असे मतदान करू शकते. परंतु जर टर्म शीट गुंतवणूकदार संचालकांना नवीन शेअर्स जारी करण्यावर व्हेटो देते, तर त्यांचे "नाही" असे मत निर्णय पूर्णपणे रोखू शकते.
व्हेंचर कॅपिटल डीलमध्ये हे एक मानक वैशिष्ट्य आहे आणि डच व्हीसी सीन देखील त्याला अपवाद नाही. नेदरलँड्समधील आघाडीचे गुंतवणूकदार जाणकार आहेत आणि अर्थशास्त्राबरोबरच प्रशासनाच्या अधिकारांना व्यापणाऱ्या व्यापक टर्म शीट कलमांसाठी वाटाघाटी करतात. खरं तर, संशोधन असे दर्शविते की 60-70% सीरीज ए किंवा बी राउंड वाढवणाऱ्या डच स्टार्टअप्सपैकी काही जण विशिष्ट बोर्ड सीट वाटप, लिक्विडेशन प्राधान्ये आणि अँटी-डायल्युशन संरक्षणांची तपशीलवार माहिती देणाऱ्या टर्म शीटशी सहमत आहेत.
शेवटी, तुमची इक्विटी टक्केवारी ही मुख्य संख्या असली तरी, बोर्डाच्या मतांवर आणि संचालकांच्या हक्कांवर नियंत्रण ठेवणारे नियम हेच खरोखर नियंत्रण परिभाषित करतात. विचारपूर्वक वाटाघाटी केलेली बोर्ड रचना टर्म शीटवरील शाई सुकल्यानंतरही तुमचे ध्येय अंमलात आणण्यासाठी आवश्यक असलेला प्रभाव सुनिश्चित करते. "स्टार्टअप टर्म शीट्स स्पष्ट केले" हे खरोखर हेच आहे - केवळ किंमत नव्हे तर शक्ती समजून घेणे.
वेस्टिंग आणि अँटी-डायल्युशनसह तुमचा हिस्सा सुरक्षित करणे
काही टर्म शीट कलमे बाहेर पडताना कोणाला काय मिळते आणि कोणाचे नियंत्रण असते हे परिभाषित करतात, तर काही दीर्घकालीन हितसंबंधांना संरेखित करण्याबद्दल आणि रस्त्यातील अपरिहार्य अडथळ्यांपासून सर्वांना संरक्षण देण्याबद्दल असतात. तुम्हाला आढळणाऱ्या दोन सर्वात महत्त्वाच्या संरक्षणात्मक यंत्रणा म्हणजे निहित वेळापत्रक आणि सौम्यता विरोधी तरतुदी.
या अटी अविश्वासाचे लक्षण नाहीत. तर त्या तर दूरच. त्यांना तुमच्या कंपनीसाठी लग्नापूर्वीचा करार समजा—अत्यावश्यक रेलिंग जे वचनबद्धता सुनिश्चित करतात आणि संस्थापक आणि गुंतवणूकदार दोघांनाही सुरक्षिततेचे जाळे प्रदान करतात. कंपनी वाढत असताना ते इक्विटी स्ट्रक्चर निष्पक्ष आणि स्थिर ठेवण्यास मदत करतात.
वेस्टिंग वेळापत्रकांसह तुमचे शेअर्स मिळवणे
तर, तुम्हाला इक्विटीचा मोठा हिस्सा मिळाला आहे. विलक्षण. पण प्रत्यक्षात तुम्ही पहिल्याच दिवशी ते सर्व मालकीचे नसता. व्हेस्टिंग म्हणजे कालांतराने त्या शेअर्सची पूर्ण मालकी मिळवण्याची प्रक्रिया. हे एक शक्तिशाली वचनबद्धतेचे साधन आहे जे तुमच्या इक्विटीला तुमच्या सततच्या योगदानाशी जोडते.
हे इतके महत्त्वाचे का आहे? कल्पना करा की एक सह-संस्थापक फक्त सहा महिन्यांनंतर कंपनी सोडतो आणि कंपनीचा मोठा हिस्सा सोबत घेतो. उर्वरित टीमला कंपनीचे मूल्य वाढवण्यासाठी सर्व मोठे काम करावे लागते, तर सुरुवातीच्या सोडणाऱ्याकडे अजूनही अप्रमाणित हिस्सा असतो. व्हेस्टिंगमुळे इक्विटी फक्त दिली जात नाही तर मिळवली जाते याची खात्री करून ही परिस्थिती टाळता येते.
एक मानक व्हेस्टिंग वेळापत्रक हे गुंतवणूकदारांना एक स्पष्ट संकेत आहे की संस्थापक संघ दीर्घकाळासाठी त्यात आहे. ते शाश्वत, दीर्घकालीन मूल्य निर्माण करण्यासाठी प्रत्येकाच्या प्रोत्साहनांना संरेखित करते - फक्त जलद, लवकर बाहेर पडण्याचा पाठलाग करत नाही.
मानक वेस्टिंग स्ट्रक्चर
तुम्हाला दिसणारे सर्वात सामान्य वेस्टिंग वेळापत्रक म्हणजे एका वर्षाच्या क्लिफसह चार वर्षांचे वेळापत्रक. हा केवळ संख्यांचा एक यादृच्छिक संच नाही; तो खूप चांगल्या कारणांमुळे उद्योग मानक बनला आहे.
ब्रेकडाउन येथे आहे:
- चार वर्षांचा व्हेस्टिंग कालावधी: तुमचे एकूण शेअर अनुदान ४८ महिन्यांत हळूहळू मिळवले जाते.
- एक वर्षाचा क्लिफ: पहिल्या १२ महिन्यांसाठी, तुम्ही कमवाल 0% तुमच्या शेअर्सपैकी. कंपनीसोबतच्या तुमच्या पहिल्या वर्धापनदिनानिमित्त - "क्लाफ" - एक पूर्ण 25% तुमच्या सर्व शेअर्स एकाच वेळी मिळवा.
- क्लिफ नंतर मासिक वेस्टिंग: तुम्ही एक वर्षाचा टप्पा पार केल्यानंतर, उर्वरित 75% तुमच्या शेअर्सची रक्कम पुढील ३६ महिन्यांत समान मासिक हप्त्यांमध्ये जमा होईल.
एक वर्षाचा क्लिफ हा एक महत्त्वाचा चाचणी कालावधी म्हणून काम करतो. जर एखाद्या संस्थापकाने त्या पहिल्या वर्षाच्या आतच कंपनी सोडण्याचा निर्णय घेतला तर तो कोणताही इक्विटी न घेता निघून जातो. यामुळे कंपनीच्या कॅप टेबलला अशा लोकांकडून असलेल्या शेअर्सने गोंधळून जाण्यापासून संरक्षण मिळते जे आता तिच्या यशात योगदान देत नाहीत.
प्रवेग कलमांसह गोष्टींना गती देणे
पण जर तुमची चार वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वी कंपनी विकत घेतली गेली तर तुमच्या गुंतवणुक न केलेल्या शेअर्सचे काय होईल? इथेच प्रवेग कलम प्रत्यक्षात या. अॅक्सिलरेशन क्लॉज अगदी तसेच काम करतो जसे ते वाटते: जेव्हा एखादी विशिष्ट "ट्रिगर" घटना घडते, सहसा कंपनीची विक्री होते तेव्हा ते तुमच्या वेस्टिंग वेळापत्रकाला गती देते.
दोन मुख्य चव आहेत:
- एकल-ट्रिगर प्रवेग: तुमचे सर्व न गुंतवलेले शेअर्स एकाच कार्यक्रमात, जसे की अधिग्रहणावर ताबडतोब गुंतलेले असतात. आजकाल हे सोपे आहे पण कमी सामान्य आहे.
- डबल-ट्रिगर प्रवेग: तुमचे शेअर्स फक्त दोन गोष्टी घडल्या तरच वाढतात. सामान्यतः, कंपनी विकली जाते (पहिला ट्रिगर) आणि तुमचा रोजगार नवीन मालकाकडून विनाकारण संपुष्टात येतो (दुसरा ट्रिगर). हा सर्वात सामान्य आणि संतुलित दृष्टिकोन आहे, कारण तो तुम्हाला तुमच्या इक्विटीचा सन्मान करण्यापासून रोखू इच्छिणाऱ्या खरेदीदाराकडून काढून टाकण्यापासून वाचवतो.
अँटी-डिल्युशन: गुंतवणूकदारांची विमा पॉलिसी
व्हेस्टिंग कंपनीला निघून जाणाऱ्या संस्थापकांपासून संरक्षण देते, तर डायल्युशनविरोधी तरतुदी सुरुवातीच्या गुंतवणूकदारांना कंपनीच्या मूल्यांकनात घट होण्यापासून संरक्षण देतात. जर तुम्ही भविष्यातील फंडिंग राउंड मागील शेअरपेक्षा कमी किमतीने उभारला - ज्याला a म्हणून ओळखले जाते "खाली फेरी"—गुंतवणूकदाराच्या मालकीची टक्केवारी लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकते.
तुमच्या गुंतवणूकदारांसाठी अँटी-डायल्युशन कलमे किंमत-संरक्षण विम्यासारखी असतात. ते गुंतवणूकदाराच्या मूळ रूपांतरण किंमतीत बदल करून त्यांना अधिक शेअर्स देतात, ज्यामुळे त्यांच्या मालकीच्या भागभांडवलाला डायल्युशनच्या संपूर्ण परिणामापासून संरक्षण मिळते.
सैतान तपशीलांमध्ये आहे, कारण दोन अतिशय भिन्न प्रकारचे अँटी-डायल्युशन संरक्षण आहे.
- व्यापक-आधारित भारित सरासरी: ही मानक, संस्थापक-अनुकूल पद्धत आहे. गुंतवणूकदाराची किंमत समायोजित करण्यासाठी सर्व थकबाकीदार कंपनीच्या शेअर्सचा विचार करणारे सूत्र वापरते. याचा परिणाम मध्यम असतो आणि सर्व भागधारकांमध्ये अधिक समान प्रमाणात पसरतो.
- पूर्ण रॅचेट: हे गुंतवणूकदारांसाठी अत्यंत अनुकूल आहे आणि संस्थापकांसाठी क्रूर असू शकते. ते गुंतवणूकदारांच्या शेअर्सची किंमत डाउन राउंडच्या नवीन, कमी किमतीवर पुन्हा करते, प्रत्यक्षात कितीही नवीन शेअर्स जारी केले तरीही. यामुळे तुमच्यासाठी आणि कॅप टेबलवरील इतर प्रत्येकासाठी एक मोठी, वेदनादायक सौम्यता घटना घडू शकते.
उच्च मूल्यांकन मिळवणे रोमांचक आहे, परंतु निष्पक्ष वेस्टिंग आणि व्यापक-आधारित अँटी-डायल्युशनसह टर्म शीट तुम्हाला प्रत्यक्षात पुढे जाण्यासाठी आवश्यक असलेली स्थिरता आणि संरेखन प्रदान करते. हे कलमे केवळ कायदेशीर बॉयलरप्लेट नाहीत; ते एक लवचिक कंपनी उभारण्यासाठी पायाभूत आहेत.
टर्म शीट वाटाघाटीसाठी तुमच्या संस्थापकांची चेकलिस्ट
बरोबर, आता आपण संख्यांमागील यांत्रिकी मोडून काढली आहे, आता ते ज्ञान प्रत्यक्षात आणण्याची वेळ आली आहे. कोणत्याही कराराचे खरे मूल्य केवळ शीर्षक मूल्यांकनात नाही तर त्याच्या रचनेत आढळते. एक निष्पक्ष टर्म शीट ही निरोगी, दीर्घकालीन भागीदारीसाठी पाया घालते.
करार करण्याआधीच, तुम्ही अशा नात्यात प्रवेश करत आहात जे वर्षानुवर्षे टिकू शकते हे लक्षात ठेवा. आक्रमक अटी घालून तुमच्यावर सर्वाधिक मूल्यांकन करणाऱ्या गुंतवणूकदारापेक्षा खऱ्या भागीदारासारखे वागणाऱ्या गुंतवणूकदाराला प्राधान्य देणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. एका सहाय्यक, सुव्यवस्थित गुंतवणूकदारासह थोडे कमी मूल्यांकन हे जवळजवळ नेहमीच हुशार दीर्घकालीन पैज असते.
स्वाक्षरी करण्यापूर्वीचे महत्त्वाचे टप्पे
जेव्हा तुम्ही कराराला अंतिम स्वरूप देण्याच्या जवळ येता तेव्हा या चेकलिस्टला तुमचा बचाव करण्याचा शेवटचा मार्ग म्हणून विचारात घ्या. या गोष्टी योग्यरित्या केल्याने तुम्हाला येणाऱ्या प्रतिकूल परिस्थितींपासून संरक्षण मिळेल जे तुमच्या कंपनीला येणाऱ्या अनेक वर्षांपासून त्रास देऊ शकतात.
- अनुभवी कायदेशीर सल्लागाराची मदत घ्या: खरंच, हे एकट्याने सोडवण्याचा प्रयत्न करू नका. तुम्हाला व्हेंचर कॅपिटल फायनान्सिंगमध्ये तज्ज्ञ असलेल्या वकिलाची आवश्यकता आहे. त्यांना अडचणी ओळखण्याचा आणि योग्य अटींवर वाटाघाटी करण्याचा अनुभव सोन्याच्या वजनाला पात्र आहे.
- प्रत्येक निर्गमन परिस्थितीचे मॉडेल बनवा: तुमच्या वकिलाला किंवा आर्थिक सल्लागाराला एक स्प्रेडशीट तयार करायला सांगा जी वेगवेगळ्या निर्गमन परिणामांचे मॉडेल बनवेल. तुम्हाला हे पाहण्याची आवश्यकता आहे की लिक्विडेशन प्राधान्ये आणि सहभागाचे अधिकार यासारख्या गोष्टी विविध विक्री किमतींवर तुमच्या पेमेंटवर कसा परिणाम करतात. यामुळे प्रत्येक कलमाचे परिणाम अविश्वसनीयपणे मूर्त होतात.
- जोडीदाराच्या फिटला प्राधान्य द्या: एक उत्तम गुंतवणूकदार फक्त भांडवलापेक्षा बरेच काही आणतो. ते त्यांचे कौशल्य देतात, त्यांचे नेटवर्क उघडतात आणि जेव्हा गोष्टी कठीण असतात तेव्हा मार्गदर्शन करतात. स्वतःला विचारा: जेव्हा आपण त्याच्या विरोधात असतो तेव्हा प्रामाणिक सल्ला घेण्यासाठी मी हा कोणीतरी बोलावू शकतो का?
टर्म शीट हा फक्त एक आर्थिक दस्तऐवज नाही; तो तुमच्या भविष्यातील भागीदारीचा आराखडा आहे. काळजीपूर्वक आणि दूरदृष्टीने वाटाघाटी करणे ही एक संस्थापक म्हणून तुम्ही कराल अशा सर्वात महत्त्वाच्या गोष्टींपैकी एक आहे.
तुमची रणनीती अंतिम करणे
तुमच्या तयारीचा एक भाग म्हणून, तुमच्या स्टार्टअपच्या बौद्धिक संपत्तीचे संरक्षण कसे करावे यासाठी एक स्पष्ट योजना असणे देखील महत्त्वाचे आहे. तुमचा आयपी ही एक मुख्य मालमत्ता आहे जी तुमच्या कंपनीच्या दीर्घकालीन मूल्यावर थेट परिणाम करते आणि गुंतवणूकदार हे बारकाईने पाहतील.
शेवटी, लक्षात ठेवा की वाटाघाटी हा दुतर्फा मार्ग आहे. जेव्हा तुम्ही चांगली तयारी करता आणि गुंतवणूकदाराच्या विनंत्यांमागील "का" खरोखर समजून घेता, तेव्हा तुम्ही प्रत्येकासाठी उपयुक्त असे सर्जनशील उपाय सुचवू शकता. तुमचा दृष्टिकोन अधिक तीव्र करण्यासाठी, सिद्ध झालेले पुनरावलोकन करणे नेहमीच उपयुक्त ठरते. करार वाटाघाटी धोरणे जे दोन्ही बाजूंनी फायदेशीर परिणाम निर्माण करण्यावर लक्ष केंद्रित करतात. शेवटी, ध्येय फक्त निधी मिळवणे नाही; तर भरभराटीला येणारी कंपनी उभारणे आहे.
टर्म शीट्सबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मुख्य कलमांभोवती तुमचे डोके फिरल्यानंतरही, टर्म शीटचा व्यवहारात काय अर्थ होतो याबद्दल काही प्रश्न पडणे स्वाभाविक आहे. चला संस्थापकांना तोंड द्याव्या लागणाऱ्या काही सामान्य अनिश्चिततांना तोंड देऊया, वाटाघाटीच्या युक्त्यांपासून ते विशिष्ट संज्ञांच्या वास्तविक जगाच्या परिणामापर्यंत.
बंधनकारक आणि नॉन-बंधनकारक टर्म शीटमध्ये काय फरक आहे?
तुम्ही स्टार्टअप टर्म शीट जवळजवळ संपूर्णपणे बंधनकारक नसलेले. हा मूलतः एक तपशीलवार हस्तांदोलन करार किंवा हेतू पत्र आहे; त्यात गुंतवणुकीसाठी प्रस्तावित अटी नमूद केल्या आहेत परंतु तो अंतिम, कायदेशीररित्या अंमलात आणता येणारा करार नाही. त्याचा खरा उद्देश म्हणजे योग्य परिश्रम आणि निश्चित कायदेशीर कागदपत्रे तयार करण्याच्या महागड्या आणि वेळखाऊ प्रक्रियेत जाण्यापूर्वी मोठ्या चित्रातील बाबींबद्दल सर्वजण समान पृष्ठावर आहेत याची खात्री करणे.
असं असलं तरी, काही प्रमुख कलमे सहसा स्पष्टपणे बंधनकारक केली जातात. यामध्ये सामान्यतः हे समाविष्ट आहे:
- दुकानात परवानगी नसल्याचा कलम: हे एक मोठे काम आहे. हे तुम्हाला विशिष्ट कालावधीसाठी इतर व्हीसींशी बोलण्यापासून किंवा त्यांच्याकडून ऑफर मागण्यापासून प्रतिबंधित करते, ज्यामुळे टर्म शीट जारी करणाऱ्या गुंतवणूकदाराला विशेषता मिळते.
- गोपनीयता: एक मानक कलम ज्यामध्ये तुम्ही आणि गुंतवणूकदार दोघांनाही तुमच्या वाटाघाटींचे तपशील गुप्त ठेवणे आवश्यक आहे.
माझ्या बाहेर पडण्यावर लिक्विडेशन प्राधान्यांचा प्रभाव मी कसा मॉडेल करू?
आर्थिक परिणाम खरोखर समजून घेण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे एक साधी स्प्रेडशीट तयार करणे - ज्याला बहुतेकदा "कॅप टेबल वॉटरफॉल विश्लेषण" म्हणतात. ते जितके क्लिष्ट वाटते तितकेच क्लिष्ट वाटते.
प्रथम, तुम्ही तुमच्या सर्व शेअरहोल्डर्सची यादी कराल—संस्थापक, गुंतवणूकदार, कर्मचारी—आणि प्रत्येकाकडे किती शेअर्स आहेत. पुढे, वेगवेगळ्या काल्पनिक एक्झिट परिस्थितींसाठी काही कॉलम तयार करा, उदाहरणार्थ, €5 दशलक्ष, €15 दशलक्ष आणि €50 दशलक्ष. प्रत्येक परिस्थितीसाठी, पहिले पाऊल म्हणजे गुंतवणूकदारांना त्यांच्या लिक्विडेशन पसंतीनुसार पैसे देणे (उदाहरणार्थ, 1x त्यांची मूळ गुंतवणूक). जे काही शिल्लक राहते ते सर्व भागधारकांमध्ये त्यांच्या मालकीच्या टक्केवारीनुसार वाटले जाते. या प्रक्रियेमुळे विविध परिणामांमध्ये कोणाला काय मिळते हे स्पष्ट होते.
मला पसंतीच्या शेअर्समध्ये सहभागी होण्याची काळजी करावी का?
हो, नक्कीच. तुम्हाला इथे खूप सावधगिरी बाळगावी लागेल. सहभागी पसंतीचे शेअर्स गुंतवणूकदारांसाठी खूपच अनुकूल आहेत आणि संस्थापक आणि कर्मचाऱ्यांना बाहेर पडताना मिळणारा पेमेंट नाटकीयरित्या कमी करू शकतात. ही रचना गुंतवणूकदाराला "डबल-डिप" करण्याची परवानगी देते - त्यांना त्यांची सुरुवातीची गुंतवणूक प्रथम परत मिळते, आणि नंतर त्यांना जे काही पैसे शिल्लक आहेत त्यातील मालकीचा टक्केवारी देखील मिळतो.
पूर्वी ते अधिक सामान्य होते, परंतु आता स्पर्धात्मक निधी फेऱ्यांमध्ये, विशेषतः नेदरलँड्ससारख्या बाजारपेठेत, पूर्णपणे सहभागी होणारे पसंतीचे शेअर्स खूपच कमी मानक आहेत. जर तुम्हाला हा शब्द दिसत असेल, तर तो एक प्रमुख धोक्याचा इशारा मानला पाहिजे.
जर एखादा गुंतवणूकदार यासाठी खूप प्रयत्न करत असेल, तर त्याच्या सौम्य परिणामाचे मॉडेल तयार करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्याऐवजी तुम्ही मानक नॉन-पार्टिसिपेटिंग पसंतीच्या शेअर्ससाठी जोरदार वाटाघाटी कराव्यात. जर ते डगमगले नाहीत, तर त्यांच्या गुंतवणुकीच्या एका विशिष्ट पटीत सहभाग मर्यादित करणे ही तडजोड असू शकते.